Fréttir
Í skugga pabba
Ef maður hefur beitt konu ofbeldi í sambúð er líklegt að ofbeldið haldi áfram þó þau séu skilin og sterkasta tækið er þá börnin. Oft er ekki hikað við að beita þeim fyrir sig til að halda áfram andlegu ofbeldi í gegn um ferli forræðismála. Þar með eru börn orðin hluti af heimilisofbeldi jafnvel þó að faðirinn beiti þau ekki líkamlegu ofbeldi. Þá má líka spyrja hvort að sá verknaður að skapa andrúmsloft ofbeldis og kúgunar inni á heimilum sé ekki ofbeldi í sjálfu sér þó börnin sjái ekki ofbeldið með berum augum. Börn skynja að sjálfsögðu þá spennu sem ríkir á ofbeldisheimilum og að leggja hendur á eða beita andlegu ofbeldi gagnvart einhverjum sem börnunum þykir vænt um er ofbeldi gagnvart þeim líka.
Maria Eriksson bendir á að oft stendur orð á móti orði og tilhneygingin sé að taka orð mannsins alvarlegri en orð konunnar – þ.e. hann er látinn njóta vafans en ekki börnin. Konur sem eru fórnarlömb ofbeldis eru álitnar lélegar mæður fyrir að láta þetta yfir sig og börnin ganga en skilið er á milli ofbeldis karla gegn konum og þeirri spurningu hvort þeir séu hæfir feður. Sönnunarbyrðin fyrir hinu gagnstæða er lögð á herðar konunnar í forræðisdeilum.
Sem dæmi um úrræði bendir Maria á lögin í Nýja Sjálandi þar sem forræðið fer sjálfkrafa til þess foreldris sem ekki beitir ofbeldi. Frásögn kvennanna er tekin alvarlega og börnin látin njóta vafans. Móðir sem ekki beitir ofbeldi fær forræðið og umgengni við föður sem beitir ofbeldi er undir eftirliti. Þá er skoðað hversu alvarlegt ofbeldið var, hvenær því var beitt síðast og hvort líkur séu á að það verði endurtekið. Þá er tekið tillit til þess hvað faðirinn gerir í sínum málum til að fyrirbyggja ofbeldi og vilja barnanna ef þau hafa aldur og þroska til að meta aðstæður sínar. Í Svíþjóð er kjarnafjölskyldan hins vegar viðmiðið í öllu, jafnvel þó að slíkt fjölskyldumynstur sé langt í frá algilt. Opinbert markmið sé í raun að halda fjölskyldunni saman þó að til skilnaðar komi. Reynt er eins og kostur er að börnin fái að umgangast báða foreldra í daglegu lífi.
Til að heimilisofbeldi sé tekið alvarlega við úrskurð forræðismála í Svíþjóð þurfa að koma til margir þættir:
- Faðirinn þarf að hafa hlotið dóm fyrir ofbeldið.
- Ofbeldið þarf að vera líkamlegt, alvarlegt, langvarandi og hefjast fyrir skilnað að borði og sæng.
- Móðirin þarf að vera með líkamlega áverka og sýna ótta gagnvart manninum.
- Faðirinn þarf að hafa í morðhótunum.
Þrátt fyrir það hversu algengt ofbeldi er meðal þeirra sem sækja um skilnað er alltaf tekið á því sem sérstökum tilvikum og litið á það sem algera undantekningu. Segja má að konur sem eru fórnarlömb heimilisofbeldis séu einnig fórnarlömb þeirrar hugmyndar að jafnrétti kynjanna sé staðreynd í Svíþjóð. Þannig er horft fram hjá þeirri kynbundnum kúgun sem stundum á sér stað inni á heimilum og þegar til skilnaðar kemur er litið á konu og mann sem fullkomna jafningja þrátt fyrir óteljandi rannsóknir sem sýna að misrétti þrífst ennþá inni á heimilum í formi kynbundins ofbeldis.
Til að taka mið af veruleikanum eins og hann er og gæta hag barna við skilnaði þurfa fagaðilar sem koma að umgengnisrétti að temja sér ákveðnar vinnureglur. Fyrst ber að nefna að spyrja börn yfirleitt eða alltaf um ofbeldi á heimilinu, bæði af hendi móður og föður. Þá þarf að taka aðskilin viðtöl við foreldra en ekki báða í einu. Leggja skal til að annað foreldrið fái forræðið og tengiliður sé á milli foreldra um umgengni. Þá þurfa fagaðilar að vera meðvitaðir um að jafnrétti kynjanna er ekki raunverulegt og getur birst meðal annars í kúgun á heimilum. Að lokum þarf að vinna á þeirri ímynd að menn geti verið ofbeldisfullir makar en góðir feður.
