Leitin að betra lífi

9.8.2004

Hingað til hafa aðeins verið gefnar út upplýsingar um hlutfall erlendra kvenna sem koma í Kvennaathvarfið í dvöl og viðtöl. Þessir tveir þættir hafa ekki verið sundurgreindir í árlegri skýrslu okkar en nú þykir tilefni til að kafa dýpra í málin. Síðustu tvö árin og að meðtöldu því sem af er þessu ári eru erlendar konur 7-14% þeirra sem sækja aðstoð í Kvennaathvarfið, ýmist í dvöl eða viðtöl. Þegar nánar er að gáð eru erlendar konur þó hlutfallslega mun fleiri sem koma í dvöl en viðtöl. Þannig eru erlendar konur á bilinu 22-38% allra þeirra kvenna sem dveljast í athvarfinu. Ef skoðaðar eru sérstaklega þær erlendu konur sem gefa upplýsingar um ofbeldismann, en svo er ekki í öllum tilvikum, eru konur af erlendu bergi sem koma vegna íslensks karlmanns frá 13-27% af öllum þeim konum sem dvelja í lengri eða skemmri tíma í Kvennaathvarfinu.

Þessum tölum ber að taka með varúð þar sem hluti af skýringunni getur verið sú að erlendar konur eiga síður fjölskyldu og vini hérlendis sem geta skotið yfir þær skjólshúsi ef þær verða fyrir ofbeldi. Íslensku konurnar geta frekar nýtt sér aðstandendur til að búa hjá og koma þá frekar í viðtöl í Kvennaathvarfið. Þá geta tungumálaörðugleikar einnig valdið því að erlendar konur sækja minna í viðtöl en þær íslensku.

Heimilisofbeldi birtist í sömu myndum alls staðar í heiminum og ekki skiptir máli hvaðan ofbeldismenn koma fyrir þá konu sem verður fyrir barðinu á kúgun. Hins vegar getur það varpað ljósi á félagslegar aðstæður þeirra kvenna sem verða fyrir ofbeldi karla og því valdamisvægi á heimilunum sem ofbeldismenn beita fyrir sig.

Birtingamyndir ofbeldis af hendi einhvers nákomins eru meðal annars einangrun, efnahagsleg stjórnun, hótanir, tilfinningaleg kúgun, kynferðisleg misnotkun og líkamlegt ofbeldi. Yfirleitt eru ofbeldismenn búnir að beita andlegu ofbeldi áður en gripið er til hnefana, en andlegt ofbeldi er ekki síður alvarlegt en hið líkamlega. Ofbeldi í samböndum getur því byrjað með því að konan er einangruð frá umheiminu, henni meinað að tala við fólk, sækja vinnu eða skóla. Fjárráðin eru tekin af henni og hún brotin niður með stöðugum aðfinnslum og niðurlægingu. Sterk vopn ofbeldismanna er að láta konu finna fyrir vanmetakennd, halda upplýsingum frá henni og rugla raunveruleikann. Fyrir íslenskan karlmann sem er ofbeldismaður og á konu af erlendu bergi brotna eru hæg heimatökin þar sem miklar líkur eru á því að konan sé einangruð í ókunnu landi, þekki ekki rétt sinn og finni fyrir vanmætti gagnvart samfélaginu. Félagsleg staða sambýlisfólksins er því mjög misjöfn og í eðlilegum samböndum er unnið sameiginlega að því að finna jafnvægi fólks af mismunandi uppruna. Ef um ofbeldismann er að ræða, nýtir hann sér yfirburðina og þá valdastöðu sem hann er í gagnvart konunni. Valdið er meira að segja tryggt í lögum þar sem dvalarleyfi er í sumum tilvikum bundið maka og því eru yfirráðin alger. Þannig getur staða erlendra kvenna á Íslandi verið mjög slæm frá upphafi og hafa ber það í huga þegar unnið er á þeim glæp sem heimilisofbeldi er.

Besta leiðin til að vinna gegn heimilisofbeldi er að útrýma misrétti kynjanna þar sem valdamisvægið milli karls og konu er uppspretta ofbeldis. Þá verður að líta á heimilisofbeldi sem alvarlegan glæp og taka á því þannig. Ofbeldið fær oft þrífist í skjóli friðhelgis einkalífsins og heimilisins en er ekki síður alvarlegt fyrir fórnarlambið en líkamsárás milli óskyldra aðila. Vinna þarf að því að rjúfa einangrun erlendra kvenna sem búa hér á landi og kynna fyrir þeim úrræðin sem eru í boði. Þá verður samfélagið að vernda konur sem verða fyrir ofsóknum af hendi fyrrum maka í gegnum nálgunarbann og eftirfylgni með því. Rannsaka þarf vel stöðu kvenna sem hingað koma í leit að betra lífi og veita þeim nauðsynlega þekkingu um réttindi þeirra. Látum örlög Sri okkur að kenningu verða og freistum einskis til að berjast gegn heimilisofbeldi og tryggja rétt kvenna til frelsis. 

Til baka, Senda grein, Prenta greinina