Fréttir
Lagasetningar og nálgunarbann vegna heimilisofbeldis
Fundur í Kvennaathvarfinu með Andrew R. Klein
Andrew sagði frá því, að nálgunarbann hefði fyrst verið lögleitt í Bandaríkjunum árið 1976. Nálgunarbann hefur tvær hliðar – annars vegar er, að fórnarlambið fær umþóttunartíma og getur gert ráðstafanir varðandi sín mál, án þess að hafa brotamanninn yfir sér, en hins vegar þá leiðir það til þess að þeir eru ekki bara ákærðir fyrir brot sitt og dregnir fyrir dómstóla eins og gert væri ef um önnur brot væri að ræða.
Upphaflega var aðeins um nálgunarbann að ræða þegar heimilisfaðirinn beitti ofbeldi, en þetta hefur verið útvíkkað og nú er t.d. farið að setja nálgunarbann á menn sem beita ofbeldi t.d. á stefnumótum. Mesta fjölgunin er í slíkum málum.
Í flestum ríkjum er það þannig, að kona sem verður fyrir heimilisofbeldi getur sjálf mætt hjá dómara og fær þá yfirleitt 2ja vikna nálgunarbann, en þarf síðan að koma aftur að þeim tíma loknum og þá fær ofbeldismaðurinn líka tækifæri til að svara fyrir sig. Hann sagði frá því, að það væri mjög misjafnt eftir bæjarfélögum, hvort konan komi aftur að frestinum liðnum og það sem virðist hafa mest áhrif þar, er,hvernig tekið er á móti konunni í fyrstu heimsókn og hvernig allar ytri aðstæður eru. T.d. er sums staðar sérstakt herbergi þar sem konurnar geta talað við sérþjálfaðan starfsmann meðan börnin fá umönnun. Annars staðar mæta þær í einhvers konar almenning og fá takmarkaðan skilning.
Starfsaðferðir lögreglu og dómstóla voru rædd. Mikilvægt er að gera sér grein fyrir því, að þegar maður er kærður fyrir heimilisofbeldi og notar það sem vörn í málinu, að þetta sé hans fyrsta brot, að þá átti fólk sig á því að mjög sjaldgæft er og raunar sérstök óheppni væri að vera kærður fyrir fyrsta brot. Algengast er, að þegar kona kærir mann fyrir heimilisofbeldi, þá hafi ofbeldið varað í a.m.k. 2 ár.
Þá var lögð áhersla á, að eftir að maður hefur tekið út sinn dóm og er undir eftirliti skilorðsfulltrúa, þá sé ekki nægilegt að fulltrúinn sé í reglulegu sambandi við brotamanninn, heldur þurfi hann jafnframt að vera í nánu sambandi við konuna til að fylgjast með hvernig þeirra samband þróast og hvort hann er að segja rétt frá þeirra samskiptum.
Algengt er, að menn séu þvingaðir (dæmdir) til að fara í einhvers konar meðferð fyrir gerendur. Margir eru þeirrar skoðunar að slík meðferð skili ekki miklum árangri, nema gerandinn hafi sjálfviljugur farið í meðferðina. Þetta er ekki alls kostar rétt og a.m.k. gefur það sérstakt tilefni til þess að hafa auga með þeim mönnum sem mæta ekki í meðferð sem þeir hafa verið dæmdir til að taka þátt í.
Eitt af því sem mér fannst hvað athyglisverðast var, að í mörgum fylkjum Bandaríkjanna er lögreglan búin að koma á ákveðnu ferli sem fer í gang þegar lögreglumenn eru kærðir fyrir ofbeldi. Áður var tilhneyging til þess að halda hlífiskildi yfir starfsfélögum og bregðast lítt við slíkum ásökunum. Nú er það víða orðið alvarlegt mál fyrir lögregluna að fara ekki eftir þeim starfsreglum sem þeim eru settar í þannig málum.
Að lokum ræddi Andrew Klein annars vegar um mikilværi þess að fá góða blaða- og fréttamenn til þess að kynna sér þessi mál og fjalla um þau í fjölmiðlunum og hins vegar nauðsyn þess að uppfræða lögregluna. Það þarf bæði að gera meðan þeir eru í Lögregluskólanum, en ekki síður þarf að koma á reglulegu sambandi við þá og endurmennta og fræða um heimilisofbeldi.
Algengustu mótbárur lögreglu og dómstóla þegar heimilisofbeldismál eru rannsökuð er, að fórnarlambið sé ekki nægilega samvinnuþýtt og þar af leiðandi hafi litla þýðingu að vera að skoða þessi mál. Hann vakti athygli á því, að t.d. þegar morð eru framin, þá er ekki um samvinnu fórnarlamsins að ræða, heldur er lögð áhersla á að skoða aðra hluti og leita sönnunargagna á vettvangi og annars staðar. Sams konar vinnubrögð þurfi í auknum mæli að taka upp varðandi heimilisofbeldi.
Þórlaug Jónsdóttir
